Wykaz gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową występujących na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego znajduje się tutaj..... [.pdf]

Informacje dotyczące ochrony nietoperzy występujących na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego znajdują się tutaj..... [.pdf]

Bogatą fauną Ojcowskiego Parku Narodowego, w skład której wchodzi wiele gatunków górskich i stepowych, interesowano się od dawna poświęcając jej wiele opracowań już od połowy XIX wieku. Powstała ona w rezultacie długotrwałego rozwoju i przemian klimatycznych w czwartorzędzie, głównie w holocenie. Szacuje się, że teren Parku i jego otulinę zamieszkuje ok. 11 tys. gatunków zwierząt, z czego do tej pory wykazano ok. 6 tys. Do najlepiej poznanych grup należą kręgowce, a z bezkręgowców np. ślimaki, chrząszcze i owady bezskrzydłe.

   Najbardziej charakterystycznymi ssakami Parku są nietoperze. Spośród 21 gatunków żyjących w Polsce, na terenie OPN i najbliższej okolicy stwierdzono 17. Dość często spotkać można w czasie hibernacji w jaskiniach podkowca małego i nocka dużego. Dawniej tworzyły one w okresie snu zimowego kolonie na ścianach jaskiń; dziś można już spotkać tylko pojedyncze okazy. Pozostałe gatunki takie jak np. gacek brunatny (wielkouch), mroczek późny i mopek są na ogół rzadkie. Stylizowaną sylwetkę nietoperza umieszczono w godle Parku.
   Oprócz nietoperzy w Ojcowskim Parku Narodowym występują pospolite w kraju gatunki ssaków. Ssaki parzystokopytne reprezentują: sarna (ok. 150 okazów) i dzik, którego liczba wskutek migracji ciągle się waha i wynosi od kilku do ok. 20 osobników. Z gatunków drapieżnych najczęstszy jest lis (ok. 60 osobników), natomiast rzadziej spotyka się borsuka, kunę leśną, tchórza i gronostaja.

Popielica

Na terenie Parku licznie występuje zając szarak, a z gryzoni wiewiórka, mysz leśna, polielica i nornica ruda. Nad wodami Prądnika i Sąspówki żyje piżmak - gatunek pochodzący z Ameryki Północnej, który sprowadzony w 1905 r. dla celów hodowlanych do Czech, w 1925 r. przedostał się do Polski.
   W 1985 r. do Ojcowskiego Parku Narodowego wprowadzono 3 pary bobrów, pochodzące w Pojezierza Suwalskiego, które dobrze przystosowały się do nietypowego dla nich środowiska - wartko płynących i płytków potoków, często o kamienistych brzegach utrudniających kopanie nor. Aklimatyzacja tych zwierząt w Parku przebiegała pomyślnie i w latach 1986-1989 obserwowano wzrost liczby żyjących tu osobników. Największą ich liczbę - 15 szt. - zanotowano w latach 1988-1989. Towarzyszyło temu znaczne przerzedzanie łęgów nadrzecznych, budowa nowych tam na potokach, wzrost liczby nor. W 1989 r. zaobserwowano nowe stanowisko bobrów na potoku Prądnik we wsi Januszowice, ok. 3 km na pd. od granicy OPN. W 1993 r. większość bobrów opuściła teren Parku. Obecnie w Dolinie Prądnika bytuje prawdopodobnie tylko jedna rodzina bobrów.
   Dotychczas w Ojcowskim Parku Narodowym stwierdzono około 120 gatunków ptaków, z czego 94 to ptaki lęgowe, spośród których połowa żyje przez cały rok w Ojcowie i okolicach. Większość ptaków zamieszkuje lasy. Z drapieżników dziennych występują tu jastrząb, krogulec i myszołów, a z nocnych puszczyk i sowa uszata. Z innych ptaków spotyka się tu bociana czarnego, dwa gatunki gołębi: grzywacza i turkawkę, 6 gatunków dzięciołów, z których najbardziej interesujące to dzięcioł czarny, zielony i zielonosiwy oraz liczne gatunki ptaków śpiewających - drozda, kosa, 6 gatunków sikor, ziębę, wilgę i rudzika oraz przylatujące tu na zimowiska kwiczoły, jemiołuszki i czeczotki. Rzadkie lecz charakterystyczne dla ojcowskich lasów ptaki reprezentuje mysikrólik, zniczek i 4 gatunki muchołówek.

Krogulec

Naturalnym środowiskiem dla kilku gatunków ptaków są wapienne skałki, wśród których żyją kawki, jeżyki, pustułki, a nawet szpaki. W ubiegłym stuleciu wymieniano z Ojcowa nagórnika (drozda skalnego). Prawdopodobnie wyginął puchacz - największa z naszych sów, a o jego wcześniejszym występowaniu świadczy nazwa jednej ze skał ojcowskich - Puchacza (Puchaczowa).
   Nad wodami zamieszkuje pluszcz i pliszka górska, obydwa gatunki typowe dla górskich potoków oraz związany z tym środowiskiem, rzadki w Parku zimorodek. Począwszy od 1976 r. w Dolinie Sąspowskiej corocznie pojawia się na krótko bocian czarny (od 1990 r. ptak ten gnieździ się w OPN).
   Płazy reprezentują gatunki pospolite w całym kraju, a więc traszka zwyczajna i grzebieniasta, ropucha zwyczajna, kumak nizinny i in. Z gadów natomiast występują: zaskroniec zwyczajny, padalec zwyczajny, jaszczurki oraz żmije i gniewosze; te ostatnie są bardzo rzadkie i spotykane na nasłonecznionych skałkach. Wśród płazów i gadów brak jest natomiast gatunków górskich.

Rzekotka

W wodach Sąspówki żyją ryby, z których najpospolitsze są pstrągi potokowe, natomiast w Prądniku oprócz pstrągów potokowych żyją, pochodzące ze stawów rybnych, pstrągi tęczowe.
   Wśród ślimaków interesujące jest występowanie tu wielu gatunków górskich (np. niektórych świdrzyków) oraz południowych. Jednym z największych i najpiękniejszych przedstawicieli tej grupy zwierząt jest ślimak nagi - pomrów błękitny.

Najliczniejszą grupą zwierząt w Parku i w jego otulinie są owady, reprezentowane przez ok. 5 tys. wykazanych dotąd gatunków. Większość z nich to formy o szerokim zasięgu występowania, lecz spotyka się tu również elementy górskie - relikty zimnego okresu tundrowego, jak też kserotermiczne - przybyłe tu w holoceńskim optimum klimatycznym. Owady bezskrzydłe reprezentują skoczogonki, pierwogonki i widłogonki. Ze skoczogonków żyjących w glebie na uwagę zasługują rzadkie gatunki spotykane poza Parkiem na pn. Europy (Grenlandia) i w wysokich górach (Alpy, Pirin). Górskie gatunki owadów koncentrują się przeważnie na Chełmowej Górze, w dnach dolin (wąwóz Jamki) i w sąsiedztwie ocienionych skał. Interesującym owadem należącym do tej grupy jest zrówieńka z rzędu owadów prostoskrzydłych.
   Szczególnie osobliwym środowiskiem życia dla wielu owadów są jaskinie. W jednej z nich - Nietoperzowej (już poza terenem Parku) występuje rzadki gatunek skoczogonka Mesachorutes ojcoviensis Stach znany z pd. i zach. Europy. Charakterystyczne dla tej grupy zwierząt są także pajęczaki (np. Meta menardi), krocionogi, równonogi i in.
   Z pozostałych osobliwości entomologicznych należy zwrócić uwagę na rzadkie w Polsce dwa gatunki pluskwiaków równoskrzydłych, tj. skoczka uszatego Ledra aurita i piewika gałązkowca (Cicadetta montana). Odznaczają się one nadrzewnym trybem życia. Pierwszy z nich ma oryginalną budowę ciała (stąd jego nazwa). W Polsce został po raz pierwszy wykazany w Dolinie Sąspowskiej przez Antoniego Wagę w 1855 r. W latach powojennych znaleźli go w Ojcowie prof.prof. Wacław Szymczakowski i Jarosław Urbański. Jego występowanie w Parku zostało potwierdzone w latach 1989 i 1997. Natomiast piewik jest bliskim krewniakiem egzotycznych cykad żyjących na pd. Europy.

Piewik gałązkowiec - gatunek ciepłolubny

Do charakterystycznych przedstawicieli środowisk wodnych należą wypławki, skąposzczety, wodopójki, jętki, ważki i chruściki. W zimnych źródłach Doliny Sąspowskiej występuje wypławek alpejski - relikt epoki lodowcowej.
   Z innych interesujących bezkręgowców OPN wymienić należy rozpowszechnioną w Karpatach dżdżownicę - Eisenia lucens. Żyje ona w zbutwiałym drewnie, a przy podrażnieniu wydziela świecący w ciemności śluz.